Шарайна
Конституция – мемлекет дамуының басты бағдары, ел бірлігі мен заң үстемдігінің кепілі. Биыл күшіне енген жаңа Конституция қоғам өміріндегі маңызды өзгерістерге жол ашып, құқықтық мемлекет қағидаттарын одан әрі нығайтуға бағытталған.
Осыған орай газетіміздің тілшісі қалалық мәслихаттың төрағасы Қайрат Маратұлы Балмағамбетовпен сұхбаттасып, жаңа Конституцияның мәні мен маңызы, оның жергілікті өзін-өзі басқару жүйесіне, халықтың әл-ауқатына және елдің болашақ дамуына тигізер ықпалы туралы әңгімелескен еді.
***
– Қайрат Маратұлы, ең алдымен жаңа Конституцияның қабылдануының тарихи маңызына тоқталсаңыз.
– Конституция – кез келген мемлекеттің негізгі заңы, қоғам мен мемлекеттің дамуын айқындайтын басты құжат. Жаңа Конституцияның қабылдануы еліміздің құқықтық жүйесін заман талабына бейімдеп, мемлекеттік басқаруды жетілдіруге бағытталған маңызды қадам болды. Бұл – Қазақстанның құқықтық мемлекет ретінде дамуының жаңа кезеңі.
– Жаңа Конституцияның басты ерекшелігі неде деп ойлайсыз?
– Ең басты ерекшелігі – адам құқықтары мен бостандықтарын қорғауға басымдық берілуінде. Адамның қадір-қасиеті, заң алдындағы теңдігі және құқықтарының қорғалуы мемлекеттің ең жоғары құндылығы ретінде айқындалған. Бұл қағидаттар азаматтардың мемлекетке деген сенімін нығайтып, әділетті қоғам қалыптастыруға негіз болады.
– Конституция жергілікті өзін-өзі басқару жүйесіне қандай мүмкіндік береді?
– Мемлекеттік басқарудың ашықтығы мен есептілігі күшейеді. Жергілікті өкілді органдардың жауапкершілігі артып, тұрғындардың шешім қабылдау үдерісіне қатысу мүмкіндігі кеңейеді. Бұл халықтың пікірін ескеретін тиімді басқару жүйесін қалыптастыруға ықпал етеді.
– Заң үстемдігін қамтамасыз ету бағытында қандай өзгерістер маңызды деп санайсыз?
– Заңның бәріне бірдей болуы – құқықтық мемлекеттің басты қағидаты. Азаматтардың құқықтарын қорғау, сот төрелігінің тәуелсіздігі, мемлекеттік органдардың заң талаптарын қатаң сақтауы – әділетті қоғамның негізгі шарттары. Жаңа Конституция осы бағыттарды нығайтуға мүмкіндік береді.
– Әлеуметтік саясатқа қатысты қандай жаңашылдықтарды атап өтер едіңіз?
– Конституцияда халықтың өмір сүру сапасын арттыруға ерекше көңіл бөлінген. Сапалы білім беру, медициналық қызметтің қолжетімділігі, еңбек етуге қолайлы жағдай жасау және әлеуметтік қолдауды күшейту – мемлекеттің негізгі міндеттерінің бірі ретінде айқындалған.
– Қазіргі цифрлық дәуірде Конституцияның рөлі қандай?
– Бүгінде ақпараттық технологиялар қарқынды дамып келеді. Сондықтан азаматтардың цифрлық құқықтарын қорғау, жеке деректердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және цифрлық кеңістіктегі құқықтық қатынастарды жетілдіру аса маңызды. Жаңа Конституция осы мәселелерге де ерекше назар аударады.
– Жаңа Конституцияда ұлттық құндылықтар қаншалықты көрініс тапқан?
– Ата заңымызда Тәуелсіздік пен егемендікті қорғау, ұлттық бірлікті нығайту, заң мен тәртіпті сақтау, еңбексүйгіштік, білім мен ғылымды дамыту, тарихи-мәдени мұраны қорғау, төл мәдениетті қолдау сияқты құндылықтар мемлекеттің негізгі қағидаттары ретінде белгіленген. Бұл – еліміздің ұзақ мерзімді дамуының берік негізі.
– Әңгімемізді қорытындыласақ, жаңа Конституцияның қоғам үшін маңызын қалай бағалайсыз?
– Жаңа Конституция – Қазақстанның тұрақты дамуына бағытталған стратегиялық құжат. Ол мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттырып, азаматтардың құқықтарын қорғауды күшейтеді, заң үстемдігін нығайтады. Әрбір азамат Конституция талаптарын құрметтеп, құқықтық мәдениетті қалыптастыруға үлес қосқанда ғана біз әділетті, бірлігі бекем және өркендеген Қазақстанды бірге құра аламыз.
– Әңгімеңізге рахмет.
Сұхбаттасқан Ізтай Белгібайұлы.
