Шарайна
Қоғамдық тазалық пен қоршаған ортаны қорғау мәселесі бүгінде тек санитарлық қызметтердің немесе коммуналдық мекемелердің міндеті емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігіне айналып отыр. Осы бағытта Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясында өңірлерде жаңа технологияларды пайдалану арқылы тазалық мәдениетін қалыптастыруға ерекше көңіл бөлінуде.
Ұлытау облысында бұл бағыттағы жұмыстар заманауи цифрлық шешімдермен толықтырылып, жасанды интеллект элементтері бар бейнебақылау жүйелері қоғамдық тәртіп пен санитарлық талаптардың сақталуын бақылаудың тиімді құралына айналды.
Бұрын қоршаған ортаны ластау фактілерін анықтау көбіне азаматтардың шағымдарына, рейдтік тексерулерге немесе полиция қызметкерлерінің тікелей бақылауына байланысты болса, бүгінде интеллектуалды жүйелер құқықбұзушылықтарды автоматты түрде тіркеп, жауапты органдарға жедел ақпарат бере алады.
Интеллектуалды камералар: тәртіпті бақылаудың жаңа мүмкіндігі
Ұлытау облысының Полиция департаментінің Жедел басқару орталығында жұмыс істеп тұрған интеллектуалды бейнебақылау жүйесі қоғамдық орындардағы жағдайды тәулік бойы бақылауға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта облыс аумағында 3748 бейнебақылау камерасы орнатылған. Оның ішінде 202 камера жасанды интеллект технологиясымен жабдықталған.
Бұл құрылғылар тек бейнежазба жүргізіп қана қоймай, арнайы алгоритмдер арқылы белгілі бір әрекеттерді автоматты түрде анықтай алады. Жүйенің негізгі мүмкіндіктерінің бірі – абаттандыру талаптарының бұзылуын, қоқыстың белгіленбеген орындарға тасталуын және түтін шығару фактілерін тіркеу. Атап айтқанда 60 камера абаттандыру және тазалық талаптарының орындалуын бақылайды, тағы 60 камера заңсыз қоқыс төгу және түтін шығару сияқты әрекеттерді анықтайды.
Жасанды интеллект адамның орнына шешім қабылдамайды, бірақ үлкен көлемдегі ақпаратты жылдам талдап, күмәнді жағдайларды анықтауға мүмкіндік береді. Бұл құқық қорғау органдарының жұмысын жеңілдетіп, әрекет ету уақытын қысқартады.
Құқықбұзушылықты анықтау қалай жүзеге асады?
Интеллектуалды бақылау жүйесінің жұмыс істеу принципі бірнеше кезеңнен тұрады. Біріншіден, камералар қоғамдық аумақтағы жағдайды үздіксіз бақылайды. Арнайы бағдарламалық жасақтама бейнеағындарды талдап, белгіленген ережелерге сәйкес келмейтін әрекеттерді анықтайды. Мысалы, азамат қоқысты арнайы контейнерге емес, жол жиегіне, саябаққа немесе басқа да рұқсат етілмеген орынға тастаған жағдайда, жүйе бұл әрекетті тіркей алады.
Екіншіден, анықталған ақпарат Жедел басқару орталығына түседі. Мұнда мамандар жағдайды тексеріп, қажетті шара қабылдайды.
Үшіншіден, оқиға орнына ең жақын полиция жасағы жіберіледі. Осылайша құқықбұзушылықтың жолын кесу және кінәлі тұлғаны анықтау процесі барынша жедел жүргізіледі. Бұл тәсіл тек жазалау шараларын қолдануға емес, құқықбұзушылықтардың алдын алуға бағытталған.
Тазалық мәдениеті және қоғамдық жауапкершілік
Қоқысты белгіленбеген жерге тастау — тек санитарлық талаптарды бұзу ғана емес, қоғамның экологиялық қауіпсіздігіне әсер ететін мәселе. Бір қарағанда шағын әрекет болып көрінгенімен, бақылаусыз қалған заңсыз қоқыс орындары қоршаған ортаның ластануына, топырақ пен судың сапасының төмендеуіне, қала мен елді мекендердің санитарлық жағдайының нашарлауына алып келеді. Сондықтан цифрлық бақылау жүйелерінің енгізілуі тек құқық бұзушыларды анықтау құралы емес, тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттырудың маңызды тетігі болып табылады.
Адамдар қоғамдық орындардағы әрекеттері бақылауда екенін түсінген сайын, тәртіп талаптарын сақтауға жауапкершілікпен қарай бастайды. Бұл ұзақ мерзімді перспективада тазалықты сақтау мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді.
Алғашқы нәтижелер: мыңдаған заңбұзушылық анықталды
Ұлытау облысы Полиция департаментінің мәліметінше, жыл басынан бері бейнебақылау жүйелері арқылы абаттандыру қағидаларын бұзудың екі мыңға жуық фактісі анықталған. Сонымен қатар көшелерді, саябақтарды, аулаларды, басқа да қоғамдық орындарды ластау бойынша жүзден астам дерек тіркелген.
Аталған құқықбұзушылықтар бойынша кінәлі тұлғалар әкімшілік жауапкершілікке тартылған. Бұл көрсеткіштер цифрлық бақылау құралдарының тиімділігін көрсетеді. Егер бұрын көптеген заңбұзушылықтар анықталмай қалуы мүмкін болса, қазіргі таңда автоматтандырылған жүйелер бақылау ауқымын кеңейтіп отыр.
Жасанды интеллект және полиция жұмысының жаңғыруы
Цифрландыру құқық қорғау саласының жұмыс тәсілдерін де өзгертуде. Интеллектуалды бейнебақылау жүйелері полиция қызметкерлеріне оқиғаларды жылдам анықтауға, күш пен уақыт ресурстарын тиімді пайдалануға, құқықбұзушылықтардың алдын алуға, қоғамдық қауіпсіздік деңгейін арттыруға мүмкіндік береді.
Бұл технологиялар адамның бақылауын толық алмастырмайды. Керісінше, олар полиция қызметкерлеріне нақты ақпарат ұсынып, шешім қабылдау процесін жылдамдататын көмекші құрал ретінде қызмет етеді.
Алдағы уақытта мұндай жүйелердің мүмкіндігі кеңейіп, экологиялық қауіпсіздік, жол қозғалысы, қоғамдық тәртіп және қала инфрақұрылымын басқару салаларында кеңінен қолданылуы мүмкін.
Цифрлық бақылау – таза болашаққа бағытталған қадам
Ұлытау облысында жасанды интеллект негізіндегі бейнебақылау жүйелерінің енгізілуі – өңірдің цифрлық даму бағытындағы маңызды қадамдардың бірі. «Таза Қазақстан» акциясының мақсаты тек көшелерді тазарту емес, азаматтардың табиғатқа және қоғамдық кеңістікке деген көзқарасын өзгерту. Бұл міндетті жүзеге асыруда заманауи технологиялар үлкен рөл атқарады. Жасанды интеллект қоқыс тастағандарды анықтап қана қоймайды. Ол қоғамға ортақ құндылық – тазалық пен тәртіпті сақтаудың жаңа мәдениетін қалыптастыруға ықпал ететін құралға айналып келеді.
Болашақта цифрлық бақылау жүйелері мен азаматтардың саналы жауапкершілігі үйлескен жағдайда, таза әрі жайлы орта қалыптастыру мүмкіндігі арта түседі. Ұлытау облысының тәжірибесі көрсеткендей, технология мен қоғамдық жауапкершілік қатар жүргенде экологиялық мәселелерді шешудің жаңа мүмкіндіктері пайда болады.
Ізтай Белгібайұлы.
