Шарайна
Әлемде климаттың өзгеруі, қоршаған ортаны қорғау және энергия қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері күн тәртібінен түспей тұрған кезеңде жаңартылатын энергия көздерін дамыту стратегиялық маңызға ие болып отыр. Қазақстан да бұл үрдістен шет қалған жоқ. Елде «жасыл экономикаға» көшу саясаты жүйелі түрде жүзеге асырылып, өңірлерде баламалы энергетика жобалары кезең-кезеңімен іске асырылуда.
Осы бағыттағы маңызды бастамалардың бірі – Сәтбаев қаласында салынып жатқан күн электр станциясы. Жеке инвестор қаражаты есебінен жүзеге асырылып жатқан бұл жоба қаланың инвестициялық тартымдылығының артып келе жатқанын ғана емес, оның экологиялық және технологиялық жаңғыру жолына түскенін де көрсетеді.
Тарихи тұрғыдан Сәтбаев өндіріс пен тау-кен саласының орталығы ретінде қалыптасты. Қаланың экономикасы ұзақ жылдар бойы дәстүрлі өнеркәсіпке негізделіп келді. Алайда қазіргі заман талаптары экономиканы әртараптандыруды, жаңа технологияларды енгізуді және экологиялық жауапкершілікті күшейтуді талап етеді. Осы тұрғыдан алғанда күн электр станциясының құрылысы – өңірдің тұрақты даму стратегиясындағы маңызды кезеңдердің бірі.
Жобаны іске асыру үшін жалпы аумағы 28 гектар жер учаскесі бөлінген. Бұл көлем күн энергиясын өндіруге қажетті инфрақұрылымды орналастыруға мүмкіндік береді және болашақта жобаны кеңейту перспективасын да қарастыруға жағдай жасайды.
Станцияның жобалық қуаты 4,9 мегаватты құрайды. Бұл көрсеткіш өңірдің энергетикалық жүйесін әртараптандыруға және жаңартылатын энергия көздерінің үлесін арттыруға мүмкіндік береді.
Кез келген инвестициялық жоба ең алдымен өңірдің инвестициялық климатына берілген баға болып саналады. Инвесторлар қаржысын тек болашағы бар, тұрақты және даму әлеуеті жоғары аймақтарға салады. Сәтбаев қаласында күн электр станциясының салынуы инвесторлардың өңірге деген сенімінің жоғары екенін көрсетеді. Бұл жоба қаланың инвестициялық картасындағы маңызды нысандардың біріне айналып отыр. Сарапшылардың пікірінше, өңірге жаңа инвестициялардың келуі бірнеше маңызды факторға байланысты. Атап айтқанда, инфрақұрылымдық мүмкіндіктердің артуы, мемлекеттік қолдау тетіктерінің тиімділігі, тұрақты әлеуметтік-экономикалық даму, жаңа технологияларды енгізуге дайындық, бизнес жүргізуге қолайлы орта. Күн электр станциясы осы факторлардың өзара үйлесім тапқанын көрсететін нақты мысал болып отыр.
Кез келген ірі инвестициялық жобаның басты әлеуметтік нәтижелерінің бірі – жаңа жұмыс орындарының ашылуы. Бүгінде құрылыс жұмыстарына шамамен 30 адам тартылған. Бұл құрылыс кезеңінде жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтуға мүмкіндік беріп отыр. Ал станция толық пайдалануға берілгеннен кейін 11 тұрақты жұмыс орны құрылады. Бір қарағанда бұл сан көп болып көрінбеуі мүмкін. Алайда жаңартылатын энергия көздері саласындағы жұмыс орындарының ерекшелігі – олардың жоғары технологиялық бағытта болуы. Мұндай жобалар жергілікті мамандардың жаңа құзыреттерді меңгеруіне, өңірде энергетика және технология саласындағы кадрлық әлеуеттің қалыптасуына ықпал етеді. Сонымен қатар күн электр станциясының жұмысы қызмет көрсету, техникалық сүйемелдеу және инфрақұрылымды дамыту бағыттарында қосымша экономикалық белсенділік тудырады.
Жобаның ең маңызды артықшылықтарының бірі – оның қоршаған ортаға тигізетін оң әсері. Қазіргі таңда әлемнің көптеген елдері көміртегі бейтараптығына қол жеткізу үшін жаңартылатын энергия көздерін дамытуға басымдық беруде. Қазақстан да 2060 жылға қарай көміртегі бейтараптығына қол жеткізу мақсатын жариялаған. Сәтбаевтағы күн электр станциясы осы ұлттық міндеттерді орындауға үлес қосады. Жобаның нәтижесінде атмосфераға шығарылатын көмірқышқыл газының көлемі жылына 7,2 мың тоннаға дейін қысқарады. Бұл көрсеткіштің маңызы зор. Себебі өндірістік өңірлерде экологиялық жүктемені төмендету тұрғындардың денсаулығына, қоршаған ортаның сапасына және жалпы өмір сүру деңгейіне тікелей әсер етеді. Күн энергиясын пайдалану арқылы атмосфералық шығарындылар азаяды, табиғи ресурстарға түсетін жүктеме төмендейді, қоршаған ортаның ластану қаупі қысқарады, өңірдің экологиялық тұрақтылығы артады.
Бүгінгі таңда әлемдік экономикада «жасыл өсім» ұғымы ерекше маңызға ие. Оның негізінде табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану, экологиялық қауіпсіз өндірістерді дамыту және тұрақты энергетика жүйесін қалыптастыру жатыр. Сәтбаевтағы күн электр станциясы осы саясаттың өңірлік деңгейдегі нақты көрінісі болып табылады. Бұл жоба тек электр энергиясын өндіретін нысан ғана емес. Ол өңірдің экономикалық құрылымын жаңғыртуға, экологиялық мәдениетті қалыптастыруға және жаңартылатын энергетиканың мүмкіндіктерін көрсетуге бағытталған маңызды құралға айналмақ. Мұндай бастамалар жастар арасында экологиялық жауапкершілікті арттырып, болашақ мамандардың жасыл технологияларға қызығушылығын күшейтеді.
Көп жағдайда инвестициялық жобалардың тиімділігі қаржылық көрсеткіштер арқылы бағаланады. Алайда жаңартылатын энергия саласындағы жобалардың құндылығы әлдеқайда кең. Күн электр станциясы – бұл болашақ ұрпақ үшін таза ауа, қауіпсіз экология және тұрақты энергетикалық жүйе қалыптастыруға бағытталған ұзақ мерзімді инвестиция. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, жасыл энергетикаға ерте инвестиция салған өңірлер кейін экономикалық тұрғыдан да, әлеуметтік тұрғыдан да үлкен артықшылықтарға ие болады. Сәтбаев қаласы дәл осындай стратегиялық таңдаудың жолына түсіп отыр.
Соңғы жылдары Сәтбаевта инвестиция тарту, инфрақұрылымды жаңғырту және цифрлық технологияларды енгізу бағытында бірқатар жобалар жүзеге асырылуда. Күн электр станциясының құрылысы осы жүйелі жұмыстың жалғасы саналады. Инвесторлардың қалаға келуі өңір экономикасының жаңа сапалы кезеңге өткенін білдіреді. Бұл тек жаңа өндіріс орындарының ашылуы емес, сонымен қатар қаланың болашақтағы даму моделінің өзгеріп жатқанын көрсетеді. Бүгінде әлемдік бәсекелестік жағдайында өңірлер тек өндірістік әлеуетімен ғана емес, инновациялық мүмкіндіктерімен және экологиялық жауапкершілігімен де ерекшеленеді. Сәтбаев осы бағытта нақты қадамдар жасап келеді.
Сәтбаев қаласында салынып жатқан күн электр станциясы – инвестиция, инновация және экология тоғысқан маңызды жоба. Ол өңірдің энергетикалық қауіпсіздігін нығайтып қана қоймай, қоршаған ортаны қорғауға, жаңа жұмыс орындарын құруға және қаланың инвестициялық тартымдылығын арттыруға ықпал етеді. Ең бастысы, бұл бастама Сәтбаевтың дәстүрлі өнеркәсіптік орталықтан заманауи, экологиялық жауапты және тұрақты дамуға бағытталған қалаға айналып келе жатқанын көрсетеді. Сондықтан күн электр станциясының құрылысы тек инфрақұрылымдық жоба емес, қаланың жасыл болашаққа жасаған маңызды қадамы ретінде бағалануы тиіс.
Ізтай Белгібайұлы.
