Шарайна
Қазіргі қоғамда жасөспірімдердің қауіпсіздігі мен құқықтарын қорғау – аса маңызды мәселелердің бірі. Әсіресе, мектеп қабырғасында кездесетін буллинг, яғни бір оқушының екіншісіне жүйелі түрде психологиялық немесе физикалық қысым көрсетуі, көп жағдайда дер кезінде назар аударуды қажет етеді. Біреуді келемеждеу, кемсіту, қорқыту, әдейі ортадан шеттету немесе әлеуметтік желілер арқылы қорлау сырт көзге қарапайым әзіл сияқты көрінуі мүмкін. Алайда мұндай әрекеттердің артында баланың жан дүниесіне түсетін ауыр салмақ, өзіне деген сенімінің төмендеуі, ортадан оқшаулануы секілді күрделі мәселелер тұруы ықтимал. Сондықтан буллингтің алдын алу – мектептің ғана емес, ата-ананың, құқық қорғау органдарының, жастар ұйымдарының және тұтас қоғамның ортақ міндеті.
Осы бағыттағы маңызды профилактикалық жұмыстардың бірі қаламыздағы №27 жалпы білім беретін мектепте ұйымдастырылып, оған мектептің жоғары сынып оқушылары қатысты. «Буллинг және жауапкершілік» тақырыбында өткен кездесуге қалалық прокуратураның және жастар ресурстық орталығының өкілдері қатысып, оқушылармен қазіргі қоғам үшін өзекті мәселелер жөнінде ашық пікір алмасты. Кездесудің негізгі мақсаты – жасөспірімдерге буллингтің адам тағдырына тигізетін кері әсерін түсіндірумен қатар, құқықтық сауаттылығын арттыру, өз әрекетіне жауапкершілікпен қарауға шақыру және бос уақытын тиімді ұйымдастырудың маңызын көрсету.
Жиын барысында қалалық прокуратураның өкілі оқушыларға заң талаптары мен құқықтық жауапкершілік жөнінде кеңінен түсінік берді. Жасөспірімдік кезеңде жасалған әрбір әрекеттің салдары болуы мүмкін екені айтылып, құқық бұзушылықтың алдын алудың маңызына ерекше назар аударылды. Өйткені кей жағдайда жасөспірімдер өздерінің айтқан сөзі немесе жасаған әрекеті басқа адамға қаншалықты ауыр әсер ететінін бағамдай бермейді.
Буллинг ұғымы мектеп дәлізімен немесе сынып бөлмесімен ғана шектелмейді. Қазір әлеуметтік желілер мен түрлі мессенджерлер жасөспірімдердің күнделікті өмірінің ажырамас бөлігіне айналғандықтан, кибербуллинг те күрделі мәселеге айналып отыр. Біреудің суретін рұқсатсыз жариялау, мазақ ететін жазбалар тарату, қорлайтын пікірлер жазу, жалған ақпарат тарату немесе әлеуметтік желідегі топтардан әдейі шығарып тастау – мұның барлығы адамға психологиялық тұрғыдан әсер етуі мүмкін. Интернеттегі ақпараттың жылдам тарайтынын ескерсек, оның салдары да ұзаққа созылуы ықтимал. Сондықтан кездесуде оқушыларға цифрлық ортадағы жауапкершілік туралы да кеңінен түсіндірілді.
№27 мектепте өткен кездесудің тағы бір маңызды бөлігі – жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру мәселесі болды. Жастар ресурстық орталығының өкілі оқушыларға қаладағы ресурстық орталықтың атқарып жатқан жұмыстары туралы айтып, жастар үшін ұйымдастырылатын түрлі іс-шаралар мен жобаларға тоқталды. Қазіргі таңда жастардың өз қабілетін танытып, жаңа бағыттарды меңгеруіне, қоғамдық өмірге белсенді араласуына мүмкіндік беретін көптеген алаңдар бар. Спорттық жарыстарға қатысу, шығармашылық үйірмелерге бару, волонтерлікпен айналысу, қоғамдық жобаларға атсалысу, кәсіби бағдар беру кездесулеріне қатысу – мұның барлығы жасөспірімнің бос уақытын пайдалы өткізіп қана қоймай, оның тұлғалық дамуына ықпал етеді.
«Буллинг және жауапкершілік» тақырыбындағы кездесу барысында көтерілген мәселелер оқушылар үшін де ой салатын маңызды тақырыптардың бірі болды. Буллингтің алдын алу – ең алдымен адамды құрметтеуден басталады. Ал заңды білу, өз әрекетіңе жауап беру, қиын жағдайда көмек сұраудан қорықпау және бос уақытты пайдалы іске бағыттау – қауіпсіз қоғам қалыптастыратын қарапайым, бірақ маңызды қадамдар. Жас ұрпақтың бойына осындай құндылықтарды сіңіру арқылы ғана мектепте де, қоғамда да өзара сыйластыққа негізделген орта қалыптастыруға болады.
Марал Шахаева.
Суреттерді түсірген автор.
